Draagkracht en draaglast

Draaglast

Draaglast is alles wat er op iemand afkomt: de som van eisen, taken en spanningen die iemand moet dragen. Dit gaat verder dan alleen het aantal uren werk. Draaglast bestaat uit meerdere lagen:

• Werkgerelateerde factoren: werkdruk, deadlines, complexiteit van taken, verantwoordelijkheid, aantal projecten tegelijk, onduidelijke rollen, reorganisaties.
• Sociale factoren op het werk: conflicten met collega's, gebrek aan steun van leidinggevenden, een onveilige teamcultuur.
• Privéfactoren: mantelzorg, scheiding, financiële zorgen, ziekte in de familie, slaapproblemen.
• Life events: belangrijke levensgebeurtenissen als een verhuizing, een geboorte of een overlijden. Ook positieve gebeurtenissen tellen mee, omdat ze energie en aandacht vragen.

Belangrijk hierbij is dat draaglast niet per se zichtbaar is. Een medewerker kan er op het werk "goed uitzien", terwijl de optelsom van werk én privé al maximaal is.

Draagkracht

Draagkracht is het vermogen van iemand om die last te dragen. Dit is persoonsgebonden en fluctueert door de tijd heen. Draagkracht wordt bepaald door onder meer:

• Persoonlijke hulpbronnen: veerkracht (=het vermogen om terug te veren na tegenslag, te herstellen van stress en de oorspronkelijke vorm of balans te herstellen), copingvaardigheden (de mentale en gedragsmatige methoden die je gebruikt om met stress, tegenslagen en moeilijke emoties om te gaan), zelfvertrouwen en ervaring in het werk en in het leven.
• Fysieke conditie: slaap en hoe goed iemand uitgerust is, gezondheid (zowel gezonde levensstijl als of iemand medische aandoeningen heeft) en hieraan gelinkt de hoeveelheid energie die iemand heeft.
• Sociale steun: een goed netwerk van collega's, vrienden en familie.
• Werkomstandigheden die energie geven: autonomie, waardering, ontwikkelmogelijkheden, zingeving.

  Draagkracht is dus geen vaststaand kenmerk van een persoon ("hij kan wel tegen een stootje") maar een dynamische balans die per periode kan verschillen. Iemand kan normaal gesproken veel draagkracht hebben, maar op dat moment niet door bijvoorbeeld een relatiebreuk, gezondheidsproblemen of een baan die niet passend is.

• Vaardigheden en middelen: heeft iemand de kennis, tools en tijd om het werk aan te kunnen?

Draagkracht is dus geen vaststaand kenmerk van een persoon ("hij kan wel tegen een stootje") maar een dynamische balans die per periode kan verschillen. Iemand kan normaal gesproken veel draagkracht hebben, maar op dat moment niet door bijvoorbeeld een relatiebreuk, gezondheidsproblemen of een baan die niet passend is.

Balans

Stress ontstaat niet doordat de draaglast te hoog is in absolute zin, en niet doordat iemand te weinig draagkracht heeft. Stress ontstaat wanneer draaglast structureel groter is dan draagkracht. Zie het als een weegschaal. Zolang draagkracht en draaglast in evenwicht zijn, is er sprake van gezonde spanning, die zelfs motiverend kan werken. Zodra de last structureel zwaarder weegt dan wat iemand kan dragen, ontstaat disbalans, en bij langdurige disbalans: stressklachten en verzuim.

Meer leren?

Wil jij als leidinggevende meer leren over onderwerpen als draagkracht en draaglast? Dan zijn de opleidingen van Mentaworx zeker interessant voor jou. Bijvoorbeeld onze opleiding Psychologie voor leidinggevenden en onze opleiding Stress en burn-out op de werkvloer.