Werkverslaving: een onderbelicht probleem

Bevlogenheid of werkverslaving?

Het grote verschil tussen bevlogenheid en een werkverslaving is dat het werk bij bevlogenheid voelt als ‘willen’ en bij een werkverslaving als ‘moeten’. Mensen die werkverslaafd zijn, voelen onrust en hebben het gevoel dat ze niet anders kunnen. Ze lopen continu met een angstig gevoel en hebben het gevoel dat ze niet genoeg gedaan hebben. Ook hebben ze een onrustig, gejaagd gevoel, dat vaak gebaseerd is op onzekerheid en een onhaalbaar perfectionistisch streven. Om deze gevoelens te verminderen zien ze enkel harder werken en meer doen als oplossing.

Hoe iemand werkverslaafd raakt

Waarschijnlijk raken mensen werkverslaafd door een combinatie van bepaalde karaktertrekken (zoals hoog scoren op neuroticisme, (dit is één van de 5 karaktereigenschappen volgens de Big Five persoonlijkheidstheorie), een werksituatie die hoge eisen stelt en een leidinggevende die niet doorheeft wat er aan de hand is en die de werkdrift vaak juist aanwakkert. Als je als leidinggevende niet ziet dat iemand uit angst zo ijverig werkt, maak je gemakkelijk de fout deze hardwerkende medewerker nog wat extra klussen te geven. En die extra klussen zullen in principe altijd op tijd klaar zijn, omdat de werkverslaafde het belangrijk vind om goede resultaten te leveren. Pas als alle energie op is, komt het effect van die ongezonde werkhouding aan het licht. Dan komt de spanning, de oververmoeidheid of beginnende burn-out eruit en lukt het niet meer om dit te verbergen. Mensen met een werkverslaving vallen zonder ingrijpen zeer regelmatig uit ten gevolge van spanningsgerelateerde klachten.

Alertheid

Het vraagt alertheid om het verschil te zien tussen bevlogenheid en een werkverslaving. Zowel van medewerkers zelf als van jou als leidinggevende. Een belangrijke vraag die iemand zich moet stellen is of de ijverigheid een eigen keuze is. Wanneer iemand het gevoel heeft dat het gewoon moet en niet anders kan, kan dit duiden op een werkverslaving. De vraag is dan of het wel echt moet. Wat doen de collega’s? Ervaren die dit ook zo? Iemand met een werkverslaving voelt, net als bij andere verslavingen, een drang; dat is het gevoel van moeten. Pas wanneer iemand echt met een afstand naar zijn situatie kijkt en bijvoorbeeld ziet dat collega’s na zes uur wel de knop kunnen omzetten, kan het besef komen dat het ‘moeten’ meer een gevoel is dan een plicht van buitenaf. Een andere indicatie van werkverslaving is hoe iemand zich ‘s avonds voelt. Iemand die bevlogen is zal zich eerder moe maar voldaan voelen. Iemand met een werkverslaving ervaart meestal nog stress en onrust. Vaak heeft diegene ook geen zin meer om andere dingen te doen in de avond. Dit zowel uit vermoeidheid, door de lange hersteltijd die nodig is van de werkdag als door het nog met het werk in het hoofd zitten. Ook is diegene vaak op zondag al gestresst over de komende werkweek. 

Wil je weten wat je als leidinggevende kan doen wanneer je vermoed dat een werknemer werkverslaafd is? Dan kan de opleiding Psychologie voor leidinggevenden interessant zijn voor jou.