Er komt een nieuwe medewerker in het team. Als leidinggevende ben je benieuwd wie dit is, dus je hebt een eerste kennismakingsgesprek. Dan vertelt de medewerker dat hij/zij ADHD heeft. Er komen allemaal vragen in je op. Is dat dan iemand die altijd heel druk is? Gaat diegene kunnen stilzitten tijdens vergaderingen? Het gaat toch hopelijk niet iemand zijn die altijd te laat komt? En moet ik dan iets speciaal voorzien om hem/haar te helpen?
Wanneer iemand in het team ADHD heeft kan dit dus voor veel vraagtekens zorgen. Daarom vertel ik in dit artikel meer over ADHD. En hoe hou je daar rekening mee?
De ene ADHD is de andere niet.
ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder (aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit). Het is een neurobiologische aandoening in de hersenen die zorgt voor problemen met concentratie, impulsbeheersing en het reguleren van rust. Er is sprake van een andere werking van neurotransmitters (zoals dopamine) in het brein bij ADHD. Erfelijkheid speelt hierin een grote rol. Er zijn 3 soorten ADHD:
ADHD-I (overwegend onoplettend): Voormalig bekend als ADD. Mensen met dit type zijn snel afgeleid en hebben moeite de focus te bewaren. Omdat ze niet hyperactief zijn, is dit minder opvallend dan de andere types.
ADHD-H (overwegend hyperactief/impulsief): Deze mensen kunnen moeilijk stilzitten en handelen vaak zonder na te denken.
ADHD-C (gecombineerd type): Deze mensen hebben zowel kenmerken van onoplettendheid als van hyperactiviteit en impulsiviteit.
Omdat niet iedereen met ADHD voldoet aan het stereotype beeld van hyperactief en chaotisch persoon is het belangrijk om te vragen aan de medewerker hoe de ADHD zich bij diegene uit. Want misschien is diegene juist wel heel rustig en dromerig. Dat vraagt om een andere aanpak dan bij iemand die juist slecht kan stilzitten.
Waar mensen met ADHD tegenaan kunnen lopen op het werk
Hoewel het dus vooral belangrijk is om met een medewerker zelf te bespreken waar zijn uitdagingen liggen en waar je rekening mee kan houden zijn er een aantal punten waar mensen met ADHD vaak tegenaan lopen op het werk.
Concentratie en afleiding:
Mensen met ADHD zijn eerder afgeleid. Grote open werkruimtes met bellende collega's of looproutes zijn een bron van constante afleiding. In dergelijke omgevingen kunnen mensen met ADHD dan ook minder goed presteren. Routineklussen of administratieve werkzaamheden kosten extreem veel moeite om op te starten en vol te houden. Hier raken ze snel op uitgekeken. Soms gaat de concentratie op een leuk project zó diep, dat de tijd, andere taken of afspraken volledig worden vergeten. Dit komt doordat ze in dat geval juist een hyperfocus hebben .
Planning en organisatie:
Mensen met ADHD hebben vaak moeite met het overzien van grote projecten, waardoor er pas op het allerlaatste moment (onder hoge druk) aan wordt begonnen. Ook kunnen ze vaak lastig inschatten hoe lang een taak écht duurt, wat leidt tot te krappe planningen of te laat komen. Alles voelt even belangrijk, waardoor het moeilijk is om te bepalen wat nu eerst moet gebeuren. Prioriteiten stellen kan voor mensen met ADHD dus een lastige uitdaging zijn.
Impulsiviteit en communicatie:
Mensen met ADHD zijn al eens geneigd om enthousiast nieuwe taken aan te nemen zonder te checken of er wel tijd voor is, wat leidt tot overbelasting. In vergaderingen geven ze vaak impulsief antwoorden of komen ze met ideeën voordat een ander is uitgesproken. In dat geval kan hun enthousiasme als hinderlijk worden gezien. Toch is het een misverstand dat ze op sociaal vlak onnadenkend zijn. Feedback kan heel hard binnenkomen (dit wordt soms Rejection Sensitive Dysphoria of RSD genoemd), wat zorgt voor extra stress of onzekerheid. Mensen met ADHD kunnen hierdoor extra onzeker zijn; ze krijgen vaak negatieve feedback op hun chaotische en impulsieve gedrag, terwijl ze hier weinig aan kunnen doen en zich de feedback erg aantrekken.
Energie en structuur:
Constant moeten compenseren voor de ADHD-kenmerken kost veel energie, wat kan leiden tot chronische vermoeidheid. Zeker wanneer een baan vraagt om constant georganiseerd zijn, het bijhouden van een planning en het behouden van een focus. Langdurig stilzitten in vergaderingen zorgt voor fysieke of mentale onrust bij mensen met ADHD-H en ADHD-C. Ze zijn vaak erg bewegelijk en beginnen dan met hun benen te wiebelen of aan iets te prutsen. Mensen met ADHD-I hebben dit minder. Deze mensen vinden het vooral lastig om zich lang te concentreren en gaan dan dagdromen of aan andere dingen denken. Hoewel dit gedrag minder opvalt, kan het er wel voor zorgen dat ze essentiële informatie missen.
De talenten en voordelen
Wanneer je het bovenstaande leest denk je misschien dat een medewerker met ADHD best lastig kan zijn. Maar dat hoeft zeker niet zo te zijn. Mensen met ADHD zijn vaak zeer creatief, energiek, enthousiast, flexibel en kunnen extreem diep focussen op dingen die ze heel leuk vinden (hyperfocus). Daarom is iemand met ADHD die op zijn plek zit en de juiste ondersteuning krijgt waar nodig juist een enorme aanwinst voor het team. Laat je dus zeker niet tegenhouden om mensen met ADHD aan te nemen!
Wil je weten hoe je mensen met ADHD concreet kan ondersteunen? Hoe je door middel van gesprekken kan zien waar ze tegenaan lopen? En hoe je hun talenten kan benutten? Of hoe je mensen met ADHD in combinatie met andere vormen van neurodivergentie, zoals autisme, kan ondersteunen als leidinggevende? Dan is de opleiding Neurodivergentie op de werkvloer echt iets voor jou. In deze opleiding leer je alles wat je nodig hebt om neurodivergente medewerkers tot bloei te laten komen op de werkvloer.