Als leidinggevende is de kans groot dat je weleens te maken gaat krijgen met een medewerker die last heeft van een depressie. 1 Op de 5 mensen krijgt volgens het Trimbos-instituut ooit in zijn leven een depressie. En elk jaar krijgt ruim 5% van de volwassenen in Nederland een depressie. Maar hoe herken je een medewerker die een depressie heeft?
Somberheid of depressie?
Iedereen voelt zich weleens somber. Vaak is dit een reactie op een vervelende dag of een teleurstelling. Gelukkig is het meestal tijdelijk en gaat het weg door wat afleiding, een gesprek of door gewoon even af te wachten. Depressie onderscheidt zich van somberheid door de duur en intensiteit van de symptomen. Waar somberheid vaak vanzelf overgaat, blijft een depressie zonder behandeling vaak bestaan en kan het je dagelijks leven en functioneren ernstig beïnvloeden. Depressie kan zich op verschillende manieren manifesteren. Emotionele symptomen zijn onder andere een aanhoudend gevoel van verdriet, hopeloosheid en verlies van interesse in activiteiten die je normaal gesproken leuk vindt. Lichamelijke symptomen zijn er meestal ook. Deze kunnen onder meer bestaan uit vermoeidheid, veranderingen in eetlust, slaapproblemen en concentratieproblemen.
Hoe depressie zich op het werk uit
Het is niet altijd even eenvoudig om een depressie op de werkvloer te herkennen. Sommige mensen weten hun depressie heel goed weg te steken. Deze mensen willen niet laten merken dat ze depressief zijn. Dat kan verschillende redenen hebben. Ze willen anderen niet teleurstellen of verontrusten, ze willen zich sterk houden, ze hebben het gevoel dat ze moeilijk doen als ze laten merken dat er iets is of ze denken dat de depressie wel weg zal gaan als ze maar zo gewoon mogelijk blijven doen. Ze kunnen vaak nog gewoon mee lachen als er een collega een grap maakt en zullen er alles aan doen om ervoor te zorgen dat hun werk nog naar behoren wordt uitgevoerd. Maar van binnen kunnen ze zich extreem ongelukkig voelen. Het kost hen vaak ook veel energie om de hele werkdag door een vrolijk masker op te houden.
Signalen van depressie op de werkvloer
Bij de ene persoon zal het dus sneller opvallen dat er wat aan de hand is dan bij de ander. Het zijn soms subtiele signalen, die vragen om een grondige observatie. Hier is een overzicht van signalen op de werkvloer die kunnen duiden op een depressie:
Verandering in werkprestaties:
- Concentratieproblemen, meer fouten dan gebruikelijk
- Traagheid in besluitvorming, moeite met plannen
- Duidelijk verminderde productiviteit bij iemand die dat voorheen niet had
Verandering in gedrag en energie:
- Vermoeidheid die niet overgaat, futloosheid
- Terugtrekken uit sociale contacten op de werkvloer
- Minder deelname aan overleg of initiatief nemen
- Prikkelbaarheid of juist opvallende vlakheid
Verandering in aanwezigheid:
- Vaker kort verzuim of te laat komen
- Moeite om op tijd te beginnen of het werk af te maken
- Fysieke klachten zonder duidelijke oorzaak (hoofdpijn, buikpijn, slaapproblemen)
Verandering in houding:
- Negatiever over zichzelf, het werk of de toekomst
- Minder plezier in dingen die eerder wél voldoening gaven
- Uitspraken als "het maakt toch niet uit" of "ik kan het toch niet"
Belangrijk om te vermelden is dat het gaat om verandering ten opzichte van iemands eigen normale patroon, niet om een vast lijstje kenmerken. Iemand die van nature stil is, is niet per se somber. Let op signalen die een tijdje aanhouden (meerdere weken) en op zichzelf niet te verklaren zijn. Wanneer je zelf twijfelt of je signalen correct hebt gezien kan het behulpzaam zijn om ook in gesprek te gaan met collega’s die dicht bij de persoon staan of veel met deze persoon samenwerken. Die zien toch weer net andere dingen dan jij als leidinggevende ziet. Het is belangrijk om goed te observeren en na te vragen om te voorkomen dat je onterechte conclusies trekt.
Wil je meer leren over hoe je om kan gaan met een medewerker met een depressie? Of bijvoorbeeld over het verschil tussen depressie en andere mentale problemen? Dan is de opleiding Psychologie voor leidinggevenden een aanrader. Wanneer je vooral meer wil leren over hoe je met een medewerker met mentale problemen in gesprek kan gaan, is de opleiding Psychologische gespreksvoering op de werkvloer wellicht iets voor jou.
In dit filmpje zie je een presentatie van deze blog: